Asansör periyodik kontrolü yaptırılmazsa ceza var mı?

Kısa cevap: Evet, sonuçları ağırdır. Yıllık periyodik kontrolü yaptırılmayan ya da kontrolde güvensiz bulunan asansör belediye tarafından hizmet dışı bırakılıp mühürlenebilir; bina sorumlusu ilgili mevzuata göre idari yaptırımla karşılaşabilir. En büyük risk ise cezadan çok sorumluluktur: kontrolsüz bir asansörde kaza olursa yönetici ve gerektiğinde kat malikleri hukuki ve cezai sorumluluğa muhatap olabilir.

Yıllık kontrolün dayanağı

Asansör İşletme, Bakım ve Periyodik Kontrol Yönetmeliği'ne göre hizmetteki her asansör yılda bir kez periyodik kontrolden geçirilir. Kontrolü yaptırma yetkisi belediyededir; belediyeler bu kontrolü kendileri ya da yetkilendirdikleri bağımsız muayene kuruluşları aracılığıyla yapar. Kontrol ücreti bina sorumlusunca ödenir ve ortak gider olarak paylaştırılır.

Kayseri'de başvuru ve takvimin işleyişi için Kayseri asansör periyodik kontrolü yazımıza bakabilirsiniz.

Kontrol yaptırılmazsa ne olur? Kademeli sonuçlar

İdari para cezalarının tutarı ve dayanağı ilgili mevzuatta düzenlenir ve zaman içinde güncellenir; bu yüzden burada rakam vermiyoruz. Güncel uygulamayı belediyenin asansör birimine sorabilirsiniz.

Kontrol tarihini takip etmek ve başvuruyu zamanında yapmak bina sorumlusunun işidir. "Belediye ya da muayene kuruluşu bize haber vermedi" savunması, yükümlülüğü ortadan kaldırmaz. Bu yüzden her yılın kontrol tarihini yönetim takvimine yazın, kontrolden bir ay önce servis firmasıyla hazırlığı konuşun ve raporun bir kopyasını kat maliklerinin görebileceği şekilde paylaşın.

Yöneticinin sorumluluğu: cezadan daha önemli

Asansör kazası ya da yaralanma hâlinde ilk sorulan sorular şunlardır: Aylık bakım yapılmış mı? Yıllık kontrol yaptırılmış mı? Raporda yazan eksikler giderilmiş mi? Bu sorulara belgeyle cevap veremeyen bina sorumlusu, ihmal iddiasıyla karşılaşır.

• Hukuki sorumluluk: Türk Borçlar Kanunu'ndaki yapı malikinin sorumluluğu, yapının bakımındaki eksiklikten doğan zararlardan malikleri sorumlu tutar. Yönetici de görevini özenle yapmamışsa kat maliklerine karşı sorumlu olabilir.
• Cezai sorumluluk: Ölüm ya da yaralanma hâlinde taksirle sorumluluk soruşturması gündeme gelebilir; bilinen bir eksikliğin bilerek giderilmemesi durumu ağırlaştırır.
• Kurul kararı korumaz: "Kontrol parası ödemeyelim" yönünde bir kurul kararı, mevzuattaki yükümlülüğü kaldırmaz. Yönetici böyle bir durumda itirazını yazılı kayda geçirmelidir.

Ayrıntılı değerlendirme için yöneticinin kişisel sorumluluğu yazısına bakın.

Mühürlenen asansör nasıl yeniden açılır?

1. Kontrol raporunu ve eksik listesini servis firmasıyla birlikte inceleyin.
2. Eksiklerin giderilmesi için yazılı teklif alın; büyük harcamalarda birden fazla teklif isteyin.
3. Harcama yöneticinin yetkisini aşıyorsa kurulu toplayın ya da olağanüstü gider kararı alın.
4. Onarımı yaptırın; servisten yapılan işleri gösteren yazılı belge alın.
5. Belediyeye ya da yetkili muayene kuruluşuna takip kontrolü için başvurun.
6. Asansör güvenli bulunursa belediye mührü kaldırır; mühür hiçbir şekilde servis ya da yönetim tarafından kendiliğinden sökülmez.

Mühür bozma, Türk Ceza Kanunu'nda ayrı bir suç olarak düzenlenmiştir. "Yaşlı komşumuz var, birkaç gün açalım" gibi iyi niyetli gerekçeler bu sonucu değiştirmez.

Sakinlere duyuru örneği

Asansör kapatıldığında sakinleri şeffaf biçimde bilgilendirmek, gerginliği azaltır:

Sayın sakinlerimiz, .../.../...... tarihinde yapılan yıllık periyodik kontrolde asansörümüzde giderilmesi gereken güvenlik eksikleri tespit edilmiş ve asansör belediye tarafından kullanıma kapatılmıştır. Onarım için teklifler alınmakta olup çalışmanın planı ve maliyeti en kısa sürede tarafınıza bildirilecektir. Mühürlü asansörün kullanılması hem tehlikeli hem de suçtur. Hareket kısıtlılığı olan komşularımızın ihtiyaçları için yönetimle iletişime geçebilirsiniz. — Yönetim

Sık yapılan hatalar ve masrafın paylaşımı

Mühürlemeye giden yolların çoğu, kontrolün kendisinden değil takipsizlikten doğar:

• Sarı etiketi "geçti" sanmak: Kusurlu bulunan asansör çalışmaya devam eder ama rapordaki eksikler belirlenen sürede giderilmezse takip kontrolünde kırmızıya dönebilir. Raporu servise verip unutmak yerine her eksik için tarih ve sorumlu belirleyin.
• Raporu kurula sunmamak: Onarım bedeli yöneticinin harcama yetkisini aşıyorsa karar bekletilir ve süre kaçar. Raporu gelir gelmez kat maliklerine bildirin; gerekiyorsa olağanüstü toplantı çağırın.
• Yönetici değişiminde dosyayı devretmemek: Yeni yönetici kontrol tarihini bilmezse başvuru atlanır. Devir tutanağına son rapor, eksik listesi ve bakım sözleşmesi mutlaka eklenmelidir.
• Kontrol günü servisin gelmemesi: Muayene kuruluşu kabin üstüne ve makine dairesine servis eşliğinde girer; teknisyen yoksa kontrol eksik kalabilir.

Masraf açısından periyodik kontrol ücreti ve rapordaki eksiklerin giderilmesi ortak giderdir. Yönetim planında aksine bir hüküm yoksa gider, Kat Mülkiyeti Kanunu'nun genel kuralına göre arsa payı oranında paylaştırılır. Zemin kattaki malikin "asansörü kullanmıyorum" itirazı, yönetim planındaki düzenlemeye göre değerlendirilir; tartışma çıkarsa son söz sulh hukuk mahkemesinindir.

Kontrol gününe hazırlık listesi

• Servis firmasına kontrol tarihini en az birkaç gün önceden bildirin; teknisyenin hazır bulunmasını isteyin.
• Makine dairesi, kuyu dibi ve kabin üstü erişimini açık tutun.
• Son on iki ayın bakım formlarını ve önceki kontrol raporunu hazır edin.
• Kabindeki acil alarmı ve aydınlatmayı önceden deneyin.
• Önceki raporda yazan eksiklerin kapatıldığını gösteren belgeleri ekleyin.

Bütün binanın kontrol takvimini tek tabloda görmek için binada periyodik kontroller tablosu yazımız işinize yarar. Kuzey Bina Yönetimi, asansörlerinizin kontrol tarihlerini, eksik listelerini ve takip kontrollerini sizin adınıza izleyebilir; ayrıntı için asansör bakım ve periyodik kontrol sayfamıza göz atın.

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; idari yaptırım ve sorumluluk konularında güncel mevzuatı ilgili kurumdan ya da bir avukattan teyit edin.