Sobalı ve şofbenli eski binalarda karbonmonoksit önlemleri

Kısa cevap: Sobalı ya da şofbenli eski bir binada karbonmonoksit riskine karşı üç şey birlikte yapılmalıdır: bacaların her ısınma sezonu öncesi yetkili kişilerce kontrol ve temizlik ettirilmesi, cihazların bulunduğu odalarda karbonmonoksit dedektörü kullanılması ve havalandırma açıklıklarının asla kapatılmaması. Baca ortak yerse kontrolünü yönetim organize eder; soba, şofben ve dedektör ise daire sahibinin sorumluluğundadır.

Risk nereden çıkıyor?

Karbonmonoksit, yanma iyi gerçekleşmediğinde oluşan, rengi ve kokusu olmayan bir gazdır. Kışın eski binalarda tehlikeyi büyüten durumlar şunlardır:

• İs, kurum ya da kuş yuvasıyla tıkanmış bacalar,
• Rüzgârın bacayı geri tepmesi (özellikle çatıdaki baca ağzı yetersiz yükseklikteyse),
• Pencerelerin yalıtım için tamamen kapatılması, havalandırma ızgaralarının tıkanması,
• Banyoya ya da küçük, havasız bir alana kurulmuş bacalı şofben,
• Gece kömür sobasının ağzının kapatılıp "yavaş yansın" diye bırakılması,
• Bacası olmayan bir yerde mangal, tüplü ısıtıcı ya da ocakla ısınma,
• Aynı bacaya birden fazla cihazın bağlanması.

Kim neden sorumlu?

Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, bacaların kullanılan yakıt türüne uygun şekilde düzenli temizlenmesini ve bakımını öngörür. Doğalgaza bağlı cihazların bacaları için ayrıca gaz dağıtım şirketinin teknik şartları uygulanır; Kayseri'de bu konuda bilgi Kayserigaz'dan alınabilir.

Yöneticinin sezon öncesi kontrol listesi

1. Eylül–ekim aylarında baca temizliği ve kontrolü için yetkili bir firmadan ya da hizmet veriyorsa belediye itfaiyesinden randevu alın.
2. Çatıdaki baca ağızlarının yıkılmış, çatlamış ya da şapkasız olup olmadığını kontrol ettirin.
3. Hangi dairenin hangi baca kanalını kullandığını bir krokiye işleyin; ortak kanala bağlı cihaz sayısını not edin.
4. Temizlik raporunu ya da fatura ekindeki açıklamayı yönetim dosyasında saklayın.
5. Sakinlere, havalandırma açıklıklarının kapatılmaması ve dedektör kullanılması konusunda yazılı duyuru yapın.
6. Bodrumdaki kazan dairesi ya da depolar varsa havalandırma kanallarının açık olduğunu kontrol edin.

Baca temizliğinin hukuki dayanağı ve sıklığı için baca temizliği zorunlu mu? yazımıza bakabilirsiniz.

Dedektör: nereye, nasıl?

Karbonmonoksit dedektörü, duman dedektöründen farklı bir cihazdır; ikisini karıştırmayın. Seçerken ve takarken şunlara dikkat edin:

• İlgili standarda uygunluğu belirtilmiş, sesli alarmlı bir ürün tercih edin.
• Soba ya da şofbenin bulunduğu odaya ve yatak odalarına yakın bir noktaya, üreticinin talimatındaki yüksekliğe takın.
• Cihazın hemen üstüne, pencere ya da kapı kenarına koymayın; yanlış alarm ya da geç algılama olabilir.
• Test düğmesiyle düzenli deneyin, pilini ve kullanım ömrünü takip edin.

Dedektör bir önlemdir, güvence değildir: bacası tıkalı bir sobayı dedektörle kullanmak doğru değildir. Duman dedektörleriyle ilgili ayrı bir yazımız da var: duman dedektörü zorunlu mu?

Belirti görüldüğünde ne yapılır?

Baş ağrısı, baş dönmesi, mide bulantısı ve halsizlik gibi şikâyetler evdeki birden fazla kişide aynı anda ortaya çıkıyorsa ve ısıtıcı çalışıyorsa karbonmonoksitten şüphelenin. Bu belirtiler başka nedenlerle de görülebilir; ayrımı sağlık profesyoneli yapar. Yapılacaklar:

1. Pencere ve kapıları açın, cihazı kapatın (soba ise yakıt eklemeyin).
2. Herkesi, evcil hayvanlar dahil, temiz havaya çıkarın.
3. 112'yi arayın ve durumu anlatın.
4. Cihaz ve baca yetkili kişilerce kontrol edilmeden yeniden kullanmayın.
5. Komşu dairelerin aynı baca kanalını kullanıp kullanmadığını yönetime bildirin; onlar da uyarılmalıdır.

Doğalgaz kokusu ise ayrı bir durumdur; elektrik düğmelerine dokunmadan ortamı havalandırıp gaz acil hattını aramak gerekir (gaz kokusu geldiğinde ne yapılır?).

Eski binalarda sık görülen baca sorunları

Bu onarımların bir kısmı ortak yere, bir kısmı bağımsız bölüme aittir. Baca kanalı ve çatıdaki ağız ortak yer olduğundan masraf ortak giderdir; daire içindeki soba borusu ya da cihaz bağlantısı ise daire sahibine aittir.

Kiracı ve ev sahibi açısından

Daire kiraya verilmişse soba ya da şofbenin güvenli durumda teslim edilmesi ev sahibinin, günlük kullanımda talimatlara uyulması ve arızanın hemen bildirilmesi kiracının sorumluluğundadır. Yöneticinin yapabileceği; baca kontrol tarihlerini hem kiracıya hem ev sahibine duyurmak, kontrol günü daireye erişim için ikisinden de yardım istemek ve kontrolde tespit edilen daireye özgü sorunu ev sahibine yazılı olarak bildirmektir. Yönetici, acil bir tehlike olmadıkça daireye kendi başına giremez; bu nedenle randevu ve bilgilendirme önemlidir.

Sakinlere dağıtılabilecek kısa uyarı

"Isınma sezonu başlamadan baca kontrolü ... tarihinde yapılacaktır. Lütfen o gün evde bulunun ya da anahtar bırakın. Soba ve şofbenlerin bulunduğu odalardaki havalandırma açıklıklarını kapatmayın, sobanın ağzını gece kapatıp bırakmayın, kapalı alanda mangal veya ocakla ısınmayın ve bu odalarda karbonmonoksit dedektörü kullanın. Şüpheli durumda pencereleri açıp 112'yi arayın. Yönetim"

Sık yapılan hatalar

• Baca temizliğini yalnız "is görünce" yaptırmak,
• Mantolama ya da çatı onarımı sırasında baca ağzını daraltmak veya kapatmak,
• Kullanılmayan baca deliğini kâğıtla tıkayıp başka cihazı aynı kanala bağlamak,
• Kiracıya baca ve dedektör konusunda hiçbir bilgi vermemek.

Eski binalarda baca, kazan ve ısınma sisteminin bakım takvimini Kuzey Bina Yönetimi ile kalorifer, doğalgaz ve enerji yönetimi kapsamında birlikte kurabiliriz; keşif için bize ulaşabilirsiniz.