Kayseri'de kaldırımdaki karı ve buzu kim temizlemek zorunda?

Kısa cevap: Kaldırım belediyeye ait bir alan olsa da belediyelerin zabıta yönetmeliklerinde yaygın olarak, bina ve işyeri önündeki kaldırımın kar ve buzdan temizlenmesi bina sakinlerine, yönetimine ve esnafa bırakılır. Apartmanda bu iş, yöneticinin organize etmesi gereken ortak bir görevdir. Kural uygulanmazsa zabıta yaptırımı ve biri düştüğünde tazminat tartışması gündeme gelebilir; binanızın bağlı olduğu belediyenin (Melikgazi, Kocasinan, Talas vb.) güncel yönetmeliğini kontrol etmek gerekir.

Kaldırım kimin, temizlik kimin?

Mülkiyet ile temizlik yükümlülüğü aynı şey değildir. Kaldırımın yapımı, onarımı ve ana yolların kar mücadelesi belediyenindir; ancak kapınızın önündeki birkaç metrelik şeridi, kar yağdıktan sonra yürünebilir hâle getirmek pratikte ve yönetmeliklerde çoğunlukla bina tarafına bırakılır.

Yönetmelik ne diyor, ceza var mı?

Belediye zabıta yönetmelikleri, kent düzenine ilişkin emir ve yasakları sayar. Kar ve buz temizliği bu yasaklar arasında sıkça yer alır; bazı yönetmelikler ayrıca damdan ve balkondan sokağa kar atılmasını, karın rögar ağzına ya da yola yığılmasını yasaklar. Kurala uyulmadığında Kabahatler Kanunu ve belediye mevzuatı çerçevesinde idari para cezası uygulanabilir. Hükmün içeriği ve cezanın kime kesileceği belediyeden belediyeye değişebildiği için tek bir kural ezberlemek yerine binanızın bağlı olduğu ilçe belediyesinin yönetmeliğine bakın ya da zabıtaya sorun.

Biri düşerse sorumluluk kimde?

Buz tutmuş kaldırımda kayıp düşen bir yaya tazminat talep ettiğinde sorumluluk tek adrese gitmez; olayın yeri ve koşulları belirleyicidir:

• Belediye: Kamusal alandaki bakım ve karla mücadele eksikliği, "hizmet kusuru" olarak idari yargıda tartışılabilir.
• Bina tarafı: Yönetmelikle yüklenen temizlik görevi hiç yapılmamışsa ya da binadan sızan su, oluktan akan eriyik kaldırımı buz pistine çevirmişse, kat malikleri ve yönetim aleyhine Türk Borçlar Kanunu'ndaki genel sorumluluk hükümlerine dayanılabilir.
• Parsel içi: Bina girişinin merdiveni ya da rampası ortak yerdir; buradaki düşmelerde bina tarafının sorumluluğu daha doğrudan tartışılır. Ayrıntı için ortak alanda kayıp düşme yazımıza bakın.

Kusurun kimde, hangi oranda olduğu somut olaya göre değişir ve yoruma açıktır. Uyuşmazlık çıkarsa avukattan destek alınması, dava gerekirse görevli yargı yerinin doğru belirlenmesi önemlidir.

Apartmanda iş bölümü nasıl kurulur?

1. Kimin yapacağına sezon başında karar verin: kapıcı, temizlik firması, kış hizmeti veren bir ekip ya da sakinler arasında nöbet. Kararı karar defterine yazın.
2. Malzemeyi ekim sonunda hazırlayın: kürek, buz kazıyıcı, kum veya taş tuzu, kova. Kar yağdıktan sonra market rafları boşalır.
3. Saat kuralı koyun: sabah okula ve işe çıkış saatinden önce giriş ve kaldırım açılmış olsun; gün içinde yeniden yağış olursa tekrar edilsin.
4. Personeli koruyun: kapıcıya kaymaz tabanlı ayakkabı ve eldiven verin; buzlu merdivende tek başına riskli iş yaptırmayın.
5. Gideri ortak gider olarak yazın: malzeme ve dış hizmet bedeli işletme projesinde öngörülür; paylaşım için kar temizleme masraf paylaşımı yazısına bakın.

Tuz, kum ve kar yığını: doğru uygulama

• Tuz buzu çözer ama mermer basamak, doğal taş ve bazı beton yüzeylerde aşınma yapabilir; giriş basamaklarında kum veya uygun buz çözücü tercih edin.
• Tuzu kar küredikten sonra ince serpin; kalın kar üstüne atılan tuz çamur yapar ve gece yeniden donar.
• Kürenen karı yangın musluğunun, rögar ızgarasının, engelli rampasının ve otopark çıkışının önüne yığmayın.
• Çatıdan ya da balkondan sokağa kar atmak hem yasak hem tehlikelidir; çatı karı için çatıda kar yükü yazımıza bakın.
• Oluk ve yağmur iniş borusu kaldırıma boşalıyorsa, eriyen su gece buz tabakası yapar; boruyu rögara yönlendirmek kalıcı çözümdür.

Panoya asılabilecek örnek duyuru

Aşağıdaki metni binanıza göre uyarlayabilirsiniz:

Sayın sakinlerimiz,
Kış boyunca bina önü kaldırımı ve giriş merdiveni her sabah 07.30'a kadar kapı görevlimiz tarafından kar ve buzdan temizlenecektir. Gün içinde buzlanma fark ederseniz lütfen yönetime haber veriniz. Balkon ve çatıdan sokağa kar atılması, yaya güvenliği ve belediye kuralları gereği yasaktır. Tuz ve kum kovası giriş holündedir; ihtiyaç hâlinde kullanabilirsiniz.
Bina Yönetimi

Sık yapılan hatalar

• "Kaldırım belediyenin, bize ne" diyerek hiç temizlik yapmamak.
• Yalnız bina kapısının önünü açıp cephe boyunca kalan kaldırımı bırakmak.
• Karı yola itmek; araçların ezdiği kar kısa sürede buz olur.
• Buzlanma uyarılarını, oluk arızalarını ve yapılan temizliği kayda geçirmemek. Bir düşme olayında "ne zaman, kim temizledi" sorusuna cevap vermek bu kayıtlarla kolaylaşır.

Kayıt tutmak neden bu kadar önemli?

Kar ve buz uyuşmazlıklarında en zor soru, olay anında kaldırımın hangi durumda olduğudur. Yaya "hiç temizlenmemişti" der, yönetim "sabah temizlemiştik" der; elde belge yoksa iki iddia karşı karşıya kalır. Basit bir kış defteri bu boşluğu doldurur:

• Temizlik yapılan gün ve saat, yapan kişi,
• Tuz veya kum serpilip serpilmediği,
• Gün içinde tekrar yağış olup olmadığı ve ikinci temizliğin saati,
• Fark edilen oluk, iniş borusu ya da sızıntı sorunları ve bildirildiği tarih.

Telefonla çekilen tarihli bir fotoğraf da çoğu zaman yeterli kanıttır. Kapıcı ya da firma her sabah temizlik sonrası bina önünün fotoğrafını yönetim grubuna gönderebilir. Bu kayıtlar, olası bir talepte sigorta şirketine de sunulur.

Kapıcısız binada nöbet düzeni

Kapıcısı olmayan küçük apartmanlarda en sık görülen tablo, herkesin işi bir başkasının yapmasını beklemesidir. Kat malikleri kurulunda bir nöbet çizelgesi kabul edilebilir; ancak yaşlı, engelli ya da sağlık sorunu olan sakinler nöbetten muaf tutulmalı, onların payı için dışarıdan hizmet alınabilir. Nöbet yerine dış hizmet tercih edilirse bedeli ortak gider olarak paylaşılır. Hangi yolun seçildiği karar defterine yazılmalıdır; böylece kış ortasında "bu hafta kimdeydi" tartışması yaşanmaz.

Kış öncesinde kaldırım, giriş ve otopark için bir kar planı kurmak isterseniz Kuzey Bina Yönetimi olarak kış hizmetleri kapsamında binanızı yerinde görüp iş bölümünü birlikte planlayabiliriz.

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; somut uyuşmazlıklarda avukata danışın.