Ortak elektrik panosu ve kaçak akım rölesi kontrol listesi

Kısa cevap: Ortak elektrik panosunda düzenli olarak kaçak akım rölesinin test butonu denenmeli, ısınma, yanık kokusu, renk değişimi ve gevşek bağlantı belirtileri aranmalı, pano kapağı kilitli ve devreler etiketli tutulmalıdır. Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği kaçak akım koruma düzenini ve pano güvenliğini düzenler; görsel kontrolü bina görevlisi yapabilir, ama ölçüm, onarım ve pano içine her türlü müdahale yalnız yetkili elektrikçi işidir. Ortak panonun güvenliği yöneticinin sorumluluğundadır.

Panoda ne var, neden önemli?

Ortak pano; merdiven ve otopark aydınlatmasını, asansörü, hidroforu, kazan dairesini, kapı otomatiğini ve dış aydınlatmayı besler. Buradaki bir arıza, binanın tamamını etkileyebilir; ısınan bir bağlantı ise yangın başlatabilir. Bu nedenle pano “bir kez kuruldu, bitti” denecek bir ekipman değildir.

Kontrol listesi ve sıklık

Test butonuna basıldığında röle atmıyorsa koruma çalışmıyor demektir; bu acil bir arızadır ve aynı gün yetkili elektrikçi çağrılmalıdır.

Kaçak akım rölesi hakkında bilinmesi gerekenler

• Kaçak akım rölesi, bir kişinin elektriğe çarpılması veya yalıtım hatası durumunda devreyi çok kısa sürede keser.
• Yönetmelik, insan hayatını korumaya yönelik düşük açma akımlı (30 mA) röleleri ve yangına karşı korumaya yönelik daha yüksek değerli röleleri kullanım yerine göre öngörür. Hangi devrede hangi rölenin olacağını projeyi yapan mühendis belirler.
• Rölenin sürekli atması, bir devrede kaçak olduğunu gösterir. Çözüm röleyi sökmek veya köprülemek değil, kaçağı bulmaktır.
• Rölenin üzerindeki test butonu yalnız mekanizmanın çalıştığını gösterir; açma değerinin doğruluğu yıllık cihaz ölçümüyle anlaşılır.

Isınma belirtileri

Gevşek bağlantı ve aşırı yük, panoda ısınmanın en sık nedenleridir. Şu belirtilerden biri varsa panoyu kurcalamadan yetkili elektrikçi çağırın:

• Sigorta veya kablo yalıtımında kararma, erime, kabarma,
• Kapak dokunulamayacak kadar sıcak,
• Plastik yanığı kokusu, cızırtı veya vızıltı sesi,
• Aynı sigortanın sık sık atması,
• Ortak elektrik faturasında açıklanamayan artış. Bu konu için ortak elektrik faturası yüksek yazımıza bakabilirsiniz.

Kilit, etiket ve erişim düzeni

• Kilit: Pano kilitli tutulmalı; anahtar yönetici ve görevlide bulunmalı, acil durumda kime ulaşılacağı kapıya yazılmalıdır.
• Etiket: Her sigortanın hangi devreyi beslediği (asansör, hidrofor, merdiven, otopark) okunaklı biçimde yazılmalıdır. Tek hat şemasının bir kopyası pano içinde bulunmalıdır.
• Önü boş: Pano önüne eşya, bisiklet, temizlik malzemesi konmaz; önünde yalıtkan paspas bulunması iyi bir uygulamadır.
• Nem: Pano, su borusu altında veya nemli bodrum köşesinde ise bu risk bir rapora yazdırılmalı ve çözüm aranmalıdır.
• İzinsiz bağlantı: Dairelerin ya da dükkânların ortak panodan kablo çekmesine izin verilmez; bu hem kaçak elektrik hem yangın riskidir.

Yapılmaması gerekenler

1. Atan sigortayı tel veya daha büyük değerli sigortayla değiştirmek,
2. Kaçak akım rölesini iptal etmek,
3. Pano kapağını açık bırakmak veya kapağı sökmek,
4. Islak elle ya da ıslak zeminde panoya dokunmak,
5. Yetkisiz kişiye pano içinde iş yaptırmak.

Yıllık kontrolde elektrikçiden ne istenmeli?

Yıllık kontrol için çağrılan kişiye “panoya bir bakıver” demek yetmez. İşin kapsamını yazılı verin ve sonunda şunları içeren bir rapor isteyin:

• Her kaçak akım rölesi için ölçülen açma akımı ve açma süresi,
• Topraklama direnci ölçüm sonucu,
• Bağlantı sıkılığı kontrolünün yapıldığı ve gevşek bulunan noktalar,
• Varsa termal kamera görüntüsü ve sıcak nokta tespiti,
• Sigorta değerlerinin besledikleri hatlara uygunluğu,
• “Acil”, “planlı” ve “öneri” olarak ayrılmış düzeltme listesi.

Raporu yapan kişinin yetki belgesi ve imzası raporda yer almalıdır. Acil maddeler yöneticinin olağan yetkisiyle hemen giderilir; büyük çaplı pano yenilemesi gibi işler teklif alınarak kat malikleri kuruluna sunulur.

Kim öder? Ortak pano, ondan beslenen ortak hatlar ve bunların bakımı ortak giderdir. Bir dairenin ya da dükkânın izinsiz bağlantısı veya kendi tesisatındaki arıza ortak panoya zarar verdiyse, onarım bedeli ilgili malikten istenebilir. Bu talebin dayanağını oluşturmak için arızanın nedenini elektrikçinin raporuna yazdırmak gerekir.

Pano bir dükkânın içinde ya da bir dairenin kilitli deposunda kalıyorsa erişim de ayrı bir sorundur. Ortak tesisata ait bir panoya yönetimin ve yetkili elektrikçinin her zaman ulaşabilmesi gerekir; bu durum kat malikleri kurulunda karara bağlanmalı, gerekirse panonun ortak bir alana taşınması için teklif alınmalıdır. Gece yarısı bir arızada anahtarı bulunamayan pano, küçük bir sorunu büyük bir kesintiye çevirir.

Kopyalayıp kullanabileceğiniz kayıt formu:

“ORTAK ELEKTRİK PANOSU KONTROL KAYDI — Tarih: …… / Kontrol eden: …… / Kapak kilitli: Evet – Hayır / Önü boş: Evet – Hayır / Koku-ses: Yok – Var (açıklama: ……) / Kaçak akım rölesi test butonu: Attı – Atmadı / Etiketler okunaklı: Evet – Hayır / Yapılan bildirim: …… / İmza: ……”

Formun doldurulup bir klasörde saklanması, yıllık ölçüm raporuyla birlikte binanın elektrik güvenliği dosyasını oluşturur. Topraklama ölçümü için bina topraklama ölçümü yazımıza bakın.

Bu kontrollerin düzenli yapılmasını ve yıllık ölçümün takvime bağlanmasını Kuzey Bina Yönetimi olarak teknik bakım ve onarım hizmetimiz içinde üstlenebiliriz.

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; pano içine her türlü müdahale yalnız yetkili elektrikçi tarafından yapılmalıdır.