Kapalı otoparkta sprinkler ve havalandırma zorunlu mu?

Kısa cevap: Sprinkler (otomatik yağmurlama) sistemi her kapalı otopark için değil, Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik'te belirlenen büyüklük ve bina yüksekliği eşiklerini aşan otoparklar için zorunludur. Buna karşılık her kapalı otoparkta yangın söndürücü, uygun havalandırma ve duman tahliyesi, kaçış yolu işaretleri ve düzenli bakım beklenir. LPG'li araçlar ise kapalı otoparka ancak yönetmelikte tanımlanan güvenlik donanımına sahip ve bunu belgeleyebiliyorsa girebilir.

Hangi mevzuat geçerli?

Kapalı otoparkların yangın güvenliği, ağırlıklı olarak Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik ile düzenlenir. Yönetmelik; söndürme sistemlerini, algılama ve uyarı sistemlerini, duman kontrolünü ve kaçış yollarını binanın kullanım amacına, yüksekliğine ve alanına göre kademelendirir. Belediye ve itfaiye uygulamaları da bu yönetmeliğe dayanır.

Önemli bir not: Yapı ruhsatının alındığı tarih, binaya hangi hükümlerin uygulanacağını etkiler. Eski binalarda bazı yeni şartlar geriye dönük aranmayabilir; ancak bakım ve işletme yükümlülükleri her binada geçerlidir. Binanız için kesin cevabı itfaiyenin değerlendirmesi verir; Kayseri'deki süreç için itfaiye yangın uygunluk raporu yazımıza bakabilirsiniz.

Önlem tablosu: zorunlu mu, eşiğe mi bağlı?

Eşik değerler yönetmelik değişiklikleriyle güncellenebildiği için binanızın projesinde öngörülen sistemleri esas alın ve tereddütte itfaiyeye sorun. Buradaki amaç rakam ezberlemek değil, otoparkınızda hangi sistemlerin olması gerektiğini projeden ve itfaiyeden netleştirmektir.

Havalandırma neden bu kadar önemli?

Kapalı otoparkta iki risk vardır: yangında hızla dolan duman ve gündelik kullanımda biriken egzoz gazı. Mekanik havalandırma varsa fanların çalışıp çalışmadığı, filtrelerin ve kanalların temizliği, varsa gaz sensörlerinin kalibrasyonu düzenli kontrol edilmelidir. Fanı gürültü yapıyor diye kapatmak ya da elektrik tasarrufu için devre dışı bırakmak, otoparkı kapalı bir gaz odasına çevirebilir.

LPG'li araçlar kapalı otoparka girebilir mi?

Yönetmelik, LPG'li araçların kapalı otoparka girişini, araçta tanımlı güvenlik donanımının (emniyet sistemi) bulunması ve bunun belgelenmesi şartına bağlar. Bu donanıma sahip olmayan LPG'li aracın kapalı otoparka girmesi yönetmeliğe aykırıdır. Yöneticinin yapabilecekleri:

• Otopark girişine LPG'li araçlara ilişkin kuralı açıkça yazan bir levha asmak,
• LPG'li araç sahiplerinden aracın uygunluğunu gösteren belgenin bir kopyasını istemek,
• Kuralı kat malikleri kurulu kararıyla yazılı hâle getirmek ve herkese duyurmak.

Kapalı otoparkta şarj ünitesi kurulumu da ayrı bir yangın güvenliği değerlendirmesi gerektirir; ayrıntı için otoparka elektrikli araç şarj ünitesi yazımıza bakın.

Yöneticinin aylık otopark kontrol listesi

1. Söndürücülerin yerinde, mühürlü ve basınç göstergesinin yeşil alanda olması; dolum tarihleri.
2. Sprinkler varsa ana vananın açık, basınç göstergesinin normal olması; sprinkler başlıklarının boyanmamış ve önünün kapatılmamış olması.
3. Havalandırma fanlarının çalışması, sensör ve kontrol panelinde arıza uyarısı bulunmaması.
4. Acil aydınlatma ve çıkış işaretlerinin yanması.
5. Kaçış yollarının ve yangın kapılarının önünün boş olması; kapıların kendiliğinden kapanması.
6. Otoparkta lastik, kanister, mobilya gibi yanıcı eşya depolanmaması.
7. Yangın dolabı varsa hortum ve vanaların durumu (kontrol sıklığı).

Periyodik bakımlar yetkin firmalara yaptırılmalı ve bakım formları saklanmalıdır; bir yangında ilk istenecek belgeler bunlardır.

Kim neyden sorumlu?

Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, yangın güvenliği önlemlerinin alınması ve sürdürülmesinde bina sahiplerine ve yöneticilere görev yükler. Bu nedenle “firma bakıyordu” savunması, bakım kayıtlarının yönetimde tutulmadığı durumlarda yöneticiyi korumaz.

Yangın tatbikatı ve sakinlerin bilgilendirilmesi

Otoparktaki bir yangında ilk dakikalar sakinlerin ne yaptığına bağlıdır. Yılda en az bir kez kısa bir bilgilendirme yapılması önerilir: söndürücülerin yeri ve kullanımı, otopark çıkışları, araç yanıyorsa kişinin kendini riske atmadan binayı terk edip 112'yi araması. Bilgilendirme duyurusu asansör kabinine ve otopark girişine asılabilir.

Otoparka eşya koyan malike duyuru örneği

Sayın kat malikimiz, [tarih] tarihli kontrolde [park yeri / bölüm] alanında lastik ve yanıcı malzeme depolandığı tespit edilmiştir. Kapalı otoparklarda yanıcı madde depolanması yangın güvenliği açısından risk oluşturmakta ve kat malikleri kurulunun [tarih] tarihli kararına aykırı bulunmaktadır. Eşyaların [makul süre] içinde kaldırılmasını rica ederiz. Aksi hâlde konu kat malikleri kuruluna taşınacak ve yasal yollara başvurulacaktır. — Bina Yönetimi

Otoparkta en sık rastlanan ihmaller

• Sprinkler başlıklarını tavan boyasıyla birlikte boyatmak (başlık çalışmayabilir),
• Sprinkler vanasını sızıntı yüzünden kapatıp unutmak,
• Otoparkın bir köşesini depo veya atölyeye çevirmek,
• Söndürücüleri “görüntü kirliliği” diye dolaba kilitlemek,
• Otopark kapısını sürekli açık tutmak için yangın kapısının önüne takoz koymak,
• Bakım firmasının bıraktığı formları arşivlemeden atmak.

Mevcut sistemin yönetmeliğe uygunluğu konusunda tereddüt veya kat malikleri arasında masraf uyuşmazlığı varsa itfaiyeye ve gerekirse avukata başvurun. Sistemlerin bakımı ve takibi için yangın güvenliği hizmetimizi inceleyebilirsiniz.

Mevcut binanızda projede öngörülen bir sistem hiç kurulmamış ya da yıllar içinde sökülmüşse, bunun tamamlanması büyük bir harcamadır ve kat malikleri kurulunun gündemine taşınmalıdır. Kurula, itfaiye görüşü veya yetkin bir firmanın yazılı tespitiyle gitmek, “gerçekten zorunlu mu?” tartışmasını kısaltır ve kararın gerekçesini netleştirir.

Kuzey Bina Yönetimi, kapalı otoparkınızdaki yangın donanımını yerinde gözden geçirip eksikleri yazılı bir liste hâlinde çıkarabilir; keşif için bizimle iletişime geçebilirsiniz.