Asansörde biri mahsur kalırsa yönetici ne yapmalı?

Kısa cevap: Önce kabindeki kişiyle iletişim kurup sakinleştirin, sonra hemen asansör servis firmasının arıza ve kurtarma hattını arayın. Kabindeki kişinin sağlığı kötüyse, duman, yangın ya da su baskını varsa beklemeden 112'yi arayın. Kapıyı zorlamak, kabini elle hareket ettirmeye çalışmak ya da kişiyi aradan çıkarmak gibi yetkisiz kurtarma girişimleri kuyuya düşme ve sıkışma gibi ölümcül sonuçlar doğurabilir; kurtarmayı yalnız yetkili servis ya da itfaiye yapar.

İlk beş dakika: sırayla ne yapılır?

1. Sesle iletişim kurun: Kabinin bulunduğu kata yakın kapıdan seslenin; kişinin kim olduğunu, kaç kişi olduğunu ve iyi olup olmadığını öğrenin.
2. Sağlık durumunu sorun: Nefes darlığı, bayılma hissi, kronik hastalık, küçük çocuk ya da hamilelik varsa durumu acil kabul edin.
3. Servisi arayın: Sözleşmeli servis firmasının 7/24 arıza hattını arayın; bina adresini, asansörün hangi blokta olduğunu ve kabinin yaklaşık katını bildirin.
4. Gerekirse 112: Sağlık sorunu, duman, yangın, su baskını ya da kabinin kontrolsüz hareketi varsa 112'yi arayın. 112 aramasında servise de haber verildiğini söyleyin.
5. Kabindekine talimat verin: Kapıyı zorlamamasını, kabin tavanından çıkmaya çalışmamasını, sakin kalıp yardımı beklemesini söyleyin. Kabinde havasızlık olmayacağını, asansör kuyusunda hava dolaşımı bulunduğunu hatırlatın.

Neden yetkisiz kurtarma yapılmaz?

Mahsur kalma olaylarındaki ciddi kazaların önemli bir bölümü arızanın kendisinden değil, iyi niyetli ama eğitimsiz kurtarma girişimlerinden kaynaklanır. Tehlikeler şunlardır:

• Kabin iki kat arasındayken kapı açılırsa, dışarı çıkmaya çalışan kişi kabin ile kuyu arasındaki boşluktan kuyuya düşebilir.
• Elektrik kesilmeden müdahale edilirse kabin aniden hareket edip kişiyi sıkıştırabilir.
• Kat kapısının kilit mekanizması zorlanırsa kapı güvenliği bozulur; sonraki kullanıcı açık kuyuya adım atabilir.
• Makine dairesinde fren açma gibi işlemler, yalnız o asansörü bilen eğitimli personel tarafından yapılmalıdır.

Kapıcı, görevli ya da komşu ne kadar istekli olursa olsun, servis ya da itfaiye gelene kadar kapıya ve makine dairesine dokunulmamalıdır. Beklemenin uzaması tek başına müdahale gerekçesi değildir; servis geç kalıyorsa yapılacak şey kendi başına kurtarma denemek değil, 112'yi arayıp itfaiyeyi çağırmaktır. Asansör İşletme, Bakım ve Periyodik Kontrol Yönetmeliği, asansörde mahsur kalanların kurtarılmasını servis firmasının görevleri arasında sayar; bakım sözleşmesinde servisin kurtarma çağrısına ne kadar sürede geleceği yazılı olmalıdır. Sözleşmenin içeriği için asansör bakım sözleşmesi yazımıza bakabilirsiniz.

Yapılabilir / yapılamaz tablosu

Hazırlıklı olmak için yöneticinin önceden yapacakları

• Servisin arıza ve kurtarma numarasını kabine, giriş katına ve yönetim panosuna asın.
• Makine dairesi anahtarının nerede durduğunu belirleyin; anahtar yalnız servis ve itfaiyeye teslim edilecek şekilde saklansın.
• Kabindeki acil alarm butonunun ve iletişim sisteminin çalıştığını aylık bakımda servise kontrol ettirin.
• Kapıcı ve görevlilere "kurtarmaya girişme, ara ve bekle" talimatını yazılı olarak verin.
• Bina sakinleri arasında hareket kısıtlılığı olan ya da sağlık sorunu bulunan kişileri, onların rızasıyla, acil durum listesine ekleyin.
• Elektrik kesintisinde asansörü en yakın kata getiren bir sistem (kurtarma ünitesi) varsa düzenli test edildiğinden emin olun.

Olaydan sonra yapılacaklar

1. Servis kurtarma sonrası arızanın nedenini yazılı rapor etsin; asansör onarılmadan kullanıma açılmasın.
2. Olayın tarihini, saatini, servisin geliş süresini ve yapılan işlemi bir tutanakla kayda geçirin.
3. Servis sözleşmede yazan süreden geç geldiyse firmaya yazılı bildirim yapın.
4. Arıza tekrarlıyorsa servisten kalıcı çözüm teklifi isteyin; gerekirse ikinci bir firmaya inceleme yaptırın.
5. Kabinde kalan kişi yaralandıysa ya da zarar gördüyse konuyu sigorta şirketine ve gerektiğinde avukata iletin.

Sık mahsur kalma, çoğu zaman eskimiş kapı kilitleri, kontrol paneli ya da kurtarma sistemi eksikliğiyle ilgilidir. Bu durumda eski asansörde güvenlik iyileştirmesi yazımız değerlendirme için iyi bir başlangıçtır.

Olay tutanağı örneği

Her mahsur kalma olayını kısa bir tutanakla kayda geçirmek, hem servisin performansını izlemenizi sağlar hem de olası bir şikâyet ya da sigorta talebinde elinizdeki en önemli belge olur. Aşağıdaki metni kendi binanıza göre uyarlayabilirsiniz:

ASANSÖR OLAY TUTANAĞI — Tarih: .../.../...... Bina / blok: ...... Asansör: ......
Olay saati: ...... Kabinin kaldığı yer (yaklaşık kat): ...... Kabindeki kişi sayısı: ......
Servis firmasına haber verilme saati ve arayan kişi: ...... 112 arandı mı? (Evet / Hayır, saati): ......
Servisin / itfaiyenin geliş saati: ...... Kurtarmanın tamamlandığı saat: ......
Kabindekilerin durumu: ...... Servisin bildirdiği arıza nedeni: ......
Asansör kullanıma kapatıldı mı, ne zaman açıldı: ......
Tanıklar ve imzalar: ......

Tutanakları yıllık bakım formlarıyla aynı klasörde saklayın. Aynı asansörde birkaç ay içinde tekrarlayan olaylar, servis firmasıyla yapılacak görüşmede ve eski asansörün iyileştirilmesi için kurula sunulacak teklifte somut dayanak olur. Servisin geliş süresi sözleşmede yazandan sürekli uzunsa, bunu da tarihleriyle birlikte yazılı olarak firmaya bildirin.

Panoya asılacak kısa talimat

ASANSÖRDE MAHSUR KALMA HÂLİNDE: 1) Kabindekiyle konuşun, sakin kalmasını isteyin. 2) Servisi arayın: [servis firmasının 7/24 numarası]. 3) Sağlık sorunu, duman veya yangın varsa 112'yi arayın. 4) Kapıyı zorlamayın, kabini hareket ettirmeye çalışmayın. 5) Yönetime haber verin.

Kuzey Bina Yönetimi, asansör bakım ve periyodik kontrol hizmeti kapsamında servis sözleşmenizdeki kurtarma süresini, acil durum talimatlarını ve olay kayıtlarını düzenli hâle getirebilir.