Su deposu temizliği ne sıklıkla yapılmalı? Analiz ve belge

Kısa cevap: Ülke genelinde apartman depoları için tek bir yasal temizlik sıklığı yazılı değildir; ancak İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik suyun musluğa kadar sağlıklı kalmasını gerektirir ve yaygın uygulama deponun en az yılda bir, tercihen yılda iki kez temizlenip dezenfekte edilmesidir. Temizliği, ruhsatlı dezenfektan kullanan uzman bir firma yapmalı; sonrasında yetkili laboratuvarda su analizi yaptırılmalı ve belgeler saklanmalıdır. Takip yöneticinin sorumluluğundadır, gider ortaktır.

Ne zaman temizlik gerekir?

Bazı belediyeler ve il sağlık müdürlükleri toplu yaşam alanlarındaki depolar için yerel kurallar uygulayabilir. Kayseri için güncel uygulamayı İl Sağlık Müdürlüğü'nden veya belediyeden teyit edin.

Temizlik nasıl yapılır?

1. Duyuru: Sakinlere temizlik günü ve saat aralığı duyurulur; o süre içinde depo suyu kullanılamaz.
2. Boşaltma: Depo boşaltılır, dipteki tortu ve çamur alınır.
3. Mekanik temizlik: İç yüzeyler fırça ve basınçlı suyla temizlenir; çatlak ve kaplama hasarları not edilir.
4. Dezenfeksiyon: İçme suyu depoları için ruhsatlı bir dezenfektan, etiketindeki doz ve bekleme süresine uygun kullanılır.
5. Durulama: Dezenfektan kalıntısı kalmayacak şekilde durulanır ve boşaltılır.
6. Doldurma ve kontrol: Depo doldurulur, flatör, taşma borusu, kapak ve havalandırma kontrol edilir.
7. Belge ve numune: Firma temizlik belgesini verir; analiz için numune alınır.

Kimyasallarla ilgili kritik uyarılar

• Dezenfektan, Sağlık Bakanlığı'nın biyosidal ürün ruhsatına sahip ve içme suyu depolarında kullanılmaya uygun olmalıdır.
• Çamaşır suyu (klor içeren ürünler) asla tuz ruhu, kireç sökücü gibi asitli ürünlerle veya amonyaklı temizleyicilerle karıştırılmaz; karışım zehirli gaz çıkarır.
• Kapalı depoya girilecekse yeterli havalandırma sağlanmalı, içeride çalışan kişiyi dışarıdan bir kişi izlemelidir. Kapalı alanda kimyasalla çalışmak uzman işidir; kapıcıya yaptırılmamalıdır.
• Kimyasal kalıntı kalmaması için durulama atlanmamalıdır.

Su analizi: nerede, hangi testler?

Analiz, akredite özel laboratuvarlarda veya kamu laboratuvarlarında yaptırılabilir. Numune, laboratuvarın verdiği steril kapla ve talimata göre alınmalıdır; yanlış alınan numune yanlış sonuç verir. Bina deposu için genellikle şu parametreler istenir:

• Mikrobiyolojik testler (koliform bakteri, E. coli gibi),
• Serbest klor (dezenfeksiyonun yeterliliği),
• Bulanıklık, renk, koku, pH gibi temel fiziksel-kimyasal özellikler.

Hangi parametrelerin bakılacağını laboratuvarla birlikte belirleyin. Sonuç uygun değilse depo suyu içme amacıyla kullanılmamalı, temizlik tekrarlanmalı ve yeniden analiz yaptırılmalıdır.

Saklanması gereken belgeler

• Temizlik firmasının tarihli ve imzalı temizlik-dezenfeksiyon belgesi,
• Kullanılan dezenfektanın adı ve ruhsat bilgisi,
• Laboratuvar analiz raporu,
• Tespit edilen kusurlar (kapak, kaplama, sineklik) ve giderildiğine dair kayıt.

Bu belgeler hem sakinlerin “depo en son ne zaman temizlendi?” sorusuna hem de olası bir sağlık şikâyetinde yönetimin özen gösterdiğini ispatlamaya yarar. Belgelerin ne kadar saklanacağı için apartman belgeleri saklama süresi yazımıza bakabilirsiniz.

Deponun kendisinde kontrol listesi

• Kapak sıkı kapanıyor ve kilitli mi?
• Havalandırma ve taşma ağzında sineklik var mı?
• Depo çevresinde nem, rutubet, atık veya kimyasal madde var mı?
• İç kaplamada dökülme veya pas var mı?
• Deponun yeri, kanalizasyon ve pis su hatlarından uzak mı?

Kim sorumlu, kim öder?

Depo temizliği olağan bir bakım gideridir; yönetim planında aksi yoksa ortak gider olarak paylaştırılır. Temizlik ve analizin işletme projesine ayrı bir kalem olarak yazılması, yıl sonunda “bu para nereye gitti?” sorusunu önler.

Bir sakin sudan şikâyet ettiğinde, örneğin koku ya da bulanıklık bildirdiğinde, şikâyeti tarih ve saatle kayda alın, aynı şikâyetin başka dairelerde olup olmadığını sorun ve şebeke suyuyla depo suyunu ayırt etmeye çalışın. Sorun yalnız depodan gelen hatlarda görülüyorsa depo devreden çıkarılıp şebekeden doğrudan besleme (tesisat izin veriyorsa) yapılabilir. Sağlıkla ilgili şikâyetlerde sakinler hekime yönlendirilir; yönetimin işi suyun kaynağını tespit edip kullanımı güvenli hâle getirmektir.

Sık yapılan hatalar:

• Temizliği yaptırıp analizi atlamak; temizliğin işe yaradığını gösteren tek belge analizdir.
• Numuneyi temizlikten hemen sonra, dezenfektan henüz dağılmadan almak; laboratuvarın tarif ettiği zamanlamaya uyun.
• Depo kapağına kilit takmamak; çatı ve bodrum depolarına yetkisiz erişim gerçek bir kirlenme riskidir.
• Sonucu yalnız yöneticinin bilmesi; analiz raporunun panoya asılması sakinlerin güvenini artırır.
• Uzun su kesintisinden sonra depoyu kontrol etmeden sisteme vermek.
• Temizlik firmasını yalnız fiyata göre seçmek; kullanılacak dezenfektanın ruhsatını ve çalışanların kapalı alan güvenlik önlemlerini sormadan iş vermek.

Temizlik öncesi panoya asılabilecek örnek duyuru (tarih ve saatleri doldurup kapıya ve asansöre asın):

“Sayın sakinlerimiz, binamız su deposu …/…/… tarihinde saat …… ile …… arasında temizlenip dezenfekte edilecektir. Bu sürede depodan su verilemeyecektir; ihtiyacınız kadar suyu önceden ayırmanızı rica ederiz. Temizlik belgesi ve analiz sonucu yönetim panosunda paylaşılacaktır.”

Depo temizliği, analiz ve belge takibini yıllık plana bağlamak için Kuzey Bina Yönetimi ile su deposu ve hidrofor hizmeti kapsamında görüşebilirsiniz.

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; su kalitesiyle ilgili sağlık sorularında il sağlık müdürlüğüne ve hekime danışın.