Riskli yapı tespitine itiraz nasıl yapılır? Süre ve usul

Kısa cevap: Evet, itiraz edilebilir. Riskli yapı tespiti maliklere tebliğ edildikten sonra, 6306 sayılı Kanun'un Uygulama Yönetmeliği'ne göre tebliğden itibaren 15 gün içinde tespiti yapan idareye (genellikle Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü) dilekçeyle itiraz edilir. İtiraz, Bakanlıkça oluşturulan teknik heyet tarafından incelenir; teknik heyet kararına karşı ise idari yargıda dava yolu açıktır. Süreler kısa olduğu için tebligatı aldığınız gün harekete geçmelisiniz.

Süreç nasıl işler?

1. Başvuru ve rapor: Malik ya da kanuni temsilcisi, Bakanlıkça lisanslandırılmış bir kuruluşa başvurur; kuruluş binayı inceleyip raporunu hazırlar.
2. İdare kontrolü: Rapor il müdürlüğüne iletilir, uygun bulunursa riskli yapı tespiti kesinleşir ve tapuya riskli yapı belirtmesi işlenir.
3. Tebligat: Tespit, tapu müdürlüğü aracılığıyla maliklere tebliğ edilir. İtiraz süresi bu tebliğ tarihinden başlar.
4. İtiraz: 15 gün içinde gerekçeli dilekçe ile itiraz.
5. Teknik heyet: İtiraz Bakanlığın teknik heyetinde incelenir; heyet gerekirse yeni ölçüm ve numune isteyebilir.
6. Dava: Heyetin kararına karşı tebliğden itibaren idare mahkemesinde dava açılabilir.

Tebligatı aile bireylerinden birinin teslim alması da tebliğ sayılır. “Ben görmedim” savunması çoğu zaman süreyi kurtarmaz; bu yüzden binada riskli yapı başvurusu yapıldığını duyan herkesin posta ve e-Devlet tebligatlarını takip etmesi gerekir.

İtiraz dilekçesine ne yazılır?

Teknik heyet, “binamız sağlamdır” gibi genel ifadelerle değil, raporun teknik dayanaklarına yönelik somut itirazlarla ikna olur. Dilekçede şunlar yer almalıdır:

• Malikin kimlik ve tapu bilgileri, bağımsız bölüm numarası,
• Tebliğ tarihi (sürenin içinde olunduğunu göstermek için),
• Raporun hangi bölümüne itiraz edildiği: karot numunelerinin sayısı ve alındığı yerler, beton dayanımı, donatı tespiti, zemin verileri, proje ile mevcut durum karşılaştırması,
• Varsa bağımsız bir mühendisin hazırladığı teknik görüş,
• Talep: tespitin iptali ve yeniden inceleme yapılması.

Kısa bir örnek giriş: “[Ada/parsel] üzerindeki binaya ilişkin [tarih] tarihli riskli yapı tespit raporu tarafıma [tebliğ tarihi] tarihinde tebliğ edilmiştir. Raporda karot numunelerinin yalnızca [..] noktadan alındığı ve zemin etüdü verisinin [..] olduğu görülmektedir. Ekte sunulan teknik görüş doğrultusunda tespitin teknik heyetçe yeniden incelenmesini talep ederim.”

İtiraz dosyası kontrol listesi

Bağımsız teknik görüşü itiraz süresi içinde yetiştirmek zor olabilir. Bu durumda süreyi kaçırmamak için önce gerekçeli bir itiraz dilekçesi verip teknik görüşün ayrıca sunulacağını belirtmek, sonra raporu ek dilekçeyle dosyaya eklemek pratik bir yoldur. Ek belgenin kabulü idarenin takdirindedir, ama süresinde yapılmış bir itiraz her zaman süresi geçmiş bir itirazdan güçlüdür.

Gerçekçi beklenti: itiraz ne zaman işe yarar?

İtiraz, raporda usul veya teknik bir eksiklik olduğunda anlamlıdır: yetersiz numune, binanın başka bir bloğuyla karıştırılması, yanlış parsel, projeye aykırı kabuller gibi. Sırf yeni bina istemeyen ya da süreci erteleme amacı taşıyan itirazlar çoğunlukla sonuç vermez ve binada yaşayanları gereksiz risk altında tutar. Deprem bölgesindeki bir şehirde, gerçekten riskli bir binada itirazla vakit kazanmak kimsenin çıkarına değildir; Kayseri özelindeki değerlendirmeyi Kayseri'de deprem riski ve binalar yazısında bulabilirsiniz.

Süre nasıl hesaplanır?

İtiraz süresi tebligatın size ulaştığı günü izleyen günden başlar. Son gün resmî tatile denk gelirse süre, izleyen ilk iş gününün mesai bitimine uzar. Tebligatın kimin eline geçtiği önemlidir:

• Size ya da aynı konutta oturan reşit bir aile bireyine teslim edildiyse, teslim günü tebliğ tarihidir.
• Adreste bulunamadığınız için muhtara bırakılıp kapıya ihbarname yapıştırıldıysa, kanundaki usule göre ayrı bir tebliğ günü hesaplanır.
• Elektronik tebligat adresiniz varsa, tebligatın e-Devlet'teki hesabınıza ulaşmasından sonraki kanuni sürenin sonunda tebliğ edilmiş sayılırsınız.

Tebliğ tarihinden emin değilseniz, il müdürlüğünden ya da tapu müdürlüğünden dosyadaki tebliğ şerhinin örneğini isteyin. Dilekçeyi elden verip giriş tarihli alındı belgesi almak, posta gecikmesi tartışmasını önler.

Sık yapılan hatalar

• Tebligatı aldıktan sonra “önce komşularla konuşalım” diyerek süreyi kaçırmak.
• Yalnızca “binamız sağlam” diyen gerekçesiz dilekçe vermek.
• Raporun tam metnini görmeden itiraz etmek; hangi kat ve kolonlardan numune alındığı raporda yazar.
• İtirazı yanlış kuruma, örneğin belediye fen işlerine göndermek.
• Bağımsız teknik görüşü, binayı hiç görmemiş birinden almak.

Dava yolu

6306 sayılı Kanun, kendi kapsamındaki işlemlere karşı dava açma süresini genel idari dava süresinden kısa düzenlemiştir (tebliğden itibaren 30 gün). Kanun 2023'te değiştiği için davaya karar vermeden önce güncel süreyi ve görevli mahkemeyi bir avukatla teyit edin. Dava açmak, yıkım sürecini kendiliğinden durdurmaz; yürütmenin durdurulması talebi ayrıca değerlendirilir.

İtiraz sürerken binada yaşam

İtirazın teknik heyette incelendiği dönemde bina genellikle kullanılmaya devam eder. Bu süre boyunca olağan bakım ve güvenlik işleri aksatılmamalıdır: asansör ve kazan dairesi kontrolleri, çatı ve saçak bakımı, ortak alan aydınlatması. Binada taşıyıcı sisteme dokunan herhangi bir tadilat yapılmamalı, depremden sonra yeni çatlak veya hasar görülürse durum tutanakla belgelenip ilgili kurumlara bildirilmelidir. İtirazın reddedilmesi ihtimaline karşı malikler, yeniden yapım seçeneklerini de bu dönemde konuşmaya başlayabilir; itiraz etmek ile hazırlık yapmak birbirini dışlamaz.

Yöneticinin rolü

Riskli yapı tespitine itiraz, her malikin kendi hakkıdır; yönetici kat malikleri adına itiraz edemez. Ancak yönetici bilgiyi eşit dağıtarak süre kaçırılmasını önleyebilir: tebligat tarihlerini panoya ve yazılı duyuruya koymak, raporu isteyen herkese ulaştırmak, ortak teknik görüş alınmak isteniyorsa bunu kat malikleri toplantısında konuşmak. Riskli çıkan binada sonraki adımlar için üçte iki çoğunluk kararı ve elektrik ve su kesimi yazılarımıza bakabilirsiniz.

Kuzey Bina Yönetimi, riskli yapı sürecinde malik bilgilendirmesi ve belge takibinde yöneticiye destek olur; hukuki itirazlar için avukatınızla birlikte çalışmanızı öneririz.