Site otoparkına park eden yabancı araç çektirilebilir mi?

Kısa cevap: Site ya da apartman otoparkı genellikle kamuya açık karayolu sayılmadığı için trafik ekipleri burada Karayolları Trafik Kanunu'na göre çekme işlemi yapmayabilir. Yönetimin kendi çağırdığı çekiciyle aracı kaldırması ise hukuken tartışmalıdır: zilyetliği koruma hakkıyla savunulabilir, ancak araca zarar gelmesi hâlinde tazminat ve ceza riski doğurur. En güvenli yol, giriş kontrolü ve tabelayla önlemek; ihlal olduğunda tutanak tutup araç sahibine polis aracılığıyla ulaşmak ve tekrar eden durumlarda sulh hukuk mahkemesine başvurmaktır.

Polis neden "özel mülk" diyor?

Karayolları Trafik Kanunu, kamunun kullanımına açık yollar ve alanlar için uygulanır. Bariyerle ya da kapıyla kapatılmış, yalnız site sakinlerinin kullandığı otoparklar çoğu zaman bu kapsamın dışında kalır. Bu nedenle trafik ekipleri park cezası yazmaz ve çekici yönlendirmez. Site içi yollar fiilen herkesin geçişine açıksa durum farklı değerlendirilebilir; bu sınır her site için ayrıca ele alınmalıdır.

Ancak bazı durumlarda kolluk yine de devreye girer:

• araç itfaiye ve ambulans yolunu ya da yangın merdiveni çıkışını kapatıyorsa,
• bir sakinin aracını tamamen hapsetmiş ve sakin acil bir ihtiyaç içindeyse,
• araç terk edilmiş, çalıntı olduğundan şüpheleniliyor ya da güvenlik riski taşıyorsa.

Bu hâllerde 112'yi ya da bölgenin polis veya jandarma birimini arayın; durum bir tutanağa bağlanır ve araç sahibine kolluk aracılığıyla ulaşılır. Yönetimin plakadan araç sahibini kendisinin sorgulama imkânı yoktur.

Yönetim çekici çağırabilir mi?

Bu soru hukukçular arasında tartışmalıdır. Bir görüşe göre Türk Medeni Kanunu'ndaki zilyetliği koruma hükümleri, haksız işgale karşı durumun gerektirdiği ölçüde kuvvet kullanmaya izin verir ve aracın otopark dışına çektirilmesi bu kapsamda düşünülebilir. Diğer görüşe göre ise acil bir zorunluluk yoksa kişinin aracını yargı kararı olmadan kaldırmak kendiliğinden hak alma niteliği taşır.

Bu nedenle çekme kararı, yöneticinin tek başına verdiği bir karar olmamalıdır. Uygulanacaksa, kat malikleri kurulu kararıyla esasları önceden belirlenmeli, girişe açık bir uyarı tabelası konmalı ve her olayda kolluk tutanağı ile fotoğraf alınmalıdır. Uygulamaya geçmeden önce bir avukattan görüş almak gerekir.

Olay anında adım adım

1. Kaydedin: Plakanın, aracın konumunun ve kapattığı yerin tarih-saatli fotoğrafını çekin.
2. Not bırakın: Aracın camına, yerin özel otopark olduğunu ve aracın kaldırılmasını isteyen kibar bir not bırakın.
3. Güvenlik kaydını kontrol edin: Aracın kimin aracılığıyla girdiğini (misafir, kurye, kiracı yakını) güvenlik görevlisinden öğrenin.
4. Kolluğa bildirin: Bir sakinin aracı hapsedildiyse ya da acil yol kapandıysa polis veya jandarmayı arayın.
5. Tutanak tutun: Yönetici, güvenlik görevlisi ve tanıkla süreyi ve durumu yazıya geçirin.
6. Tekrarlıyorsa yargıya gidin: Aynı kişi sürekli park ediyorsa elatmanın önlenmesi ya da zilyetliğe saldırının önlenmesi için sulh hukuk mahkemesine başvurulabilir.

Asıl çözüm: önlemek

• Bariyer, plaka tanıma ya da kartlı giriş sistemi; misafir araçları için kayıt usulü.
• Girişte "Özel otopark – yalnız site sakinleri" tabelası ve kuralların özeti.
• Kurul kararıyla otopark kullanım planı: daire başına yer, misafir alanı, şarj noktası.
• Kiracılara ve kısa süreli konaklayanlara otopark kurallarının yazılı iletilmesi.
• Kurye ve taşımacılık araçları için kısa süreli bekleme alanı.

Otopark kuralları, elektrikli araç şarjı gibi yeni ihtiyaçlarla birlikte yeniden düzenlenmelidir: otoparkta elektrikli araç şarjı. Kameraların bu süreçte nasıl kullanılabileceği ise ayrı bir konudur; kayıtların kime verilebileceğini kamera kaydı kime verilebilir yazısında anlattık.

Kurul kararıyla belirlenebilecek otopark kuralları

Otopark kurallarını toplantıda tek tek tartışmak yerine, yöneticinin hazırladığı bir taslak üzerinden karar almak daha verimlidir. Örnek bir karar şu başlıkları içerebilir:

Site otoparkının yalnız bağımsız bölüm malikleri ve kullanıcılarına ait, kayıtlı plakalı araçlar tarafından kullanılmasına; misafir araçlarının güvenlik görevlisine kayıt yaptırarak belirlenen misafir alanında en fazla …… saat park edebilmesine; yangın ve acil durum yollarına hiçbir şekilde araç bırakılmamasına; kurala aykırı araçlar için önce not bırakılması ve tutanak tutulmasına, durumun tekrarı ya da acil yolun kapatılması hâlinde kolluğa bildirim yapılmasına ve yöneticinin gerektiğinde hukuki yollara başvurmaya yetkili olmasına karar verilmiştir.

Kararın kiracılara, güvenlik personeline ve kargo ya da servis firmalarına duyurulması da gerekir. Güvenlik görevlisinin elinde kayıtlı plakaların güncel bir listesi bulunmalı, misafir kayıtları da tarihli tutulmalıdır. Bu listeler kişisel veri içerdiğinden yalnız yetkili kişilerce erişilebilir olmalı ve amacın dışında kullanılmamalıdır. Kuralı uygulayan güvenlik görevlisinin tartışmaya girmeden, yalnız not bırakıp tutanak tutması ve yöneticiyi bilgilendirmesi talimatı da yazılı olmalıdır.

Çekme uygulaması karara eklenecekse, bunun hangi koşullarda, kimin onayıyla ve hangi tutanakla yapılacağı ayrıca yazılmalı ve avukat görüşüyle desteklenmelidir. Kural yazılı olmadan yapılan her müdahale, yönetimi savunmasız bırakır.

Site sakininin kendi aracı başkasının yerindeyse

Yabancı araçtan farklı olarak, sakinlerin birbirinin yerine park etmesi Kat Mülkiyeti Kanunu'na göre ortak yer kullanımı uyuşmazlığıdır. Burada çekici değil, kurul kararı, yazılı uyarı ve gerekirse hâkimin müdahalesi yolu işletilir. Tahsisli otopark yerleri yönetim planında ya da kararda açıkça belirtilmelidir.

Otopark tartışmalarının büyük kısmı, kuralların yazılı ve görünür olmamasından kaynaklanır. Kuzey Bina Yönetimi, sitenizin otopark kullanım planını hazırlayabilir ve giriş kontrolünü güvenlik hizmetleri ile birlikte düzenleyebilir; ayrıntılar için site yönetimi sayfamıza göz atabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; çekme uygulamasına geçmeden önce avukata danışın.